Cilësia e ujëraveKrim mjedisor në Tiranë: Ndotja e Lumit të Tiranës nga mbetjet e ndërtimit
Një rast i krimit mjedisor është konstatuar në kryeqytet, ku një person është arrestuar nga Policia e Tiranës pasi, përveç ndërtimit pa leje, kishte shndërruar Lumin e Tiranës në vend-shkarkim të mbetjeve inerte nga punimet e ndërtimit. Sipas Policisë, gjatë kontrolleve të zhvilluara në territorin e qarkut Tiranë, me fokus zonat pranë sipërfaqeve ujore të rrezikuara nga shfrytëzimi apo ndotja ilegale, shërbimet e Komisariatit të Policisë Nr. 4 konstatuan në rrugën “Myslym Keta” një rast flagrant të ndotjes së mjedisit. Në kuadër të operacionit të koduar “Bazamenti”, u vu në pranga shtetasi L. K., 43 vjeç, banues në Tiranë. Hetimet treguan se ai kishte ndërtuar një kapanon pa leje dhe kishte nisur punimet për një objekt tjetër, gjithashtu pa autorizim ligjor. Më shqetësues është fakti se mbetjet inerte nga këto punime përfundonin drejtpërdrejt në shtratin e Lumit të Tiranës, duke shkaktuar ndotje të konsiderueshme dhe dëmtim të ekosistemit ujor. Hedhja e mbetjeve të ndërtimit në lumenj përbën një shkelje të rëndë të legjislacionit mjedisor dhe rrezikon seriozisht cilësinë e ujit, biodiversitetin dhe shëndetin e komuniteteve përreth. Ky rast nxjerr sërish në pah problematikën e ndërtimit informal dhe ndotjes së mjedisit urban, fenomene që vazhdojnë të mbeten shqetësuese në zonën e Tiranës. Kontrollet, me objektiv konstatimin dhe goditjen e krimeve kundër mjedisit, vijojnë. Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Tiranës, për veprime të mëtejshme. Burimi: https://asp.gov.al/tirane-finalizohet-operacioni-i-koduar-bazamenti-per-goditjen-e-krimeve-kunder-mjedisit/
Menaxhimi i mbetjeve“Situatë dramatike”/ Paligjshmëritë në sektorin minerar lënë pas një masakër mjedisore
Prej dhjetë vitesh, kompanitë e sektorit minerar nuk i zbatojnë detyrimet ligjore për rehabilitimin mjedisor, ndërsa fondet e mbledhura si garanci financiare ndodhen në drejtim të paditur, duke shkaktuar dëme të pallogaritshme në mjedis në shkallë vendi. Buzë greminës së krijuar nga shpërthimi i minave dhe puna e ekskavatorëve, pishat duken si të rreshtuara gati për ekzekutim. Në të dy anët e rrugës që të çon drejt qytetit muzeal të Krujës, ekskavatorët gërryejnë malin të pashqetësuar, duke lënë pas një masakër mjedisore të mbuluar nga pluhuri i bardhë. Kjo copë tokë rreth vendit të njohur si “Gjurma e Sari Salltikut” është prej korrikut të vitit 2019 pjesë e peisazhit të mbrojtur Krastë- Verjon dhe përfaqëson një ekosistem kompleks kodrinor. Ligjërisht, zona duhej të ishte në proces rehabilitimi mjedisor pas shfrytëzimit të gjatë si gurore dhe revokimit të lejeve në vitin 2019. Por kur këta reporterë e vizituan zonën më 22 tetor, zhurma e makinerive të rënda gërryese dëgjohej prej së largu dhe shfrytëzimi vazhdonte ilegalisht. Pamje të tilla nuk janë të izoluara vetëm në zonën e Krujës, ndërkohë që dështimi për të rehabiltuar mjedisin e dëmtuar nga aktiviteti i kompanive minerare shkon të paktën një dekadë pas në kohë. Të dhënat e siguruara përmes kërkesave për të drejtë informimi tregojnë që më pak se 1% e kompanive të pajisura me leje minerare e kanë përmbushur detyrimin ligjor për të kryer rehabilitimin mjedisor në 10 vitet e fundit. Në të njëjtën periudhë, mjedisi nuk ka përfituar gjithashtu asnjë qindarkë nga një fond prej 761 milionë lekësh, i mbledhur nga e ashtuquajtura “garanci mjedisore” përmes Agjencisë Kombëtare të Burimeve Natyrore dhe Shërbimit Gjeologjik Shqiptar. “Situata është shumë dramatike,” paralajmëron Aleksandër Trajçe, drejtor ekzekutiv i Qendrës për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror, PPNEA. “Nga kërkimet tona në natyrë, përballemi shpesh me imazhet e krijuara prej këtyre ndërhyrjeve në shumicën e rasteve të paligjshme,” shtoi ai. Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore, AKBN, pranoi në një përgjigje me shkrim se nuk kishte gati asnjë plan rehabilitimi për zonat e prekura nga aktiviteti minerar, ndërsa shtoi se paratë e mbledhura si garanci mjedisore ishin të depozituara në thesarin e shtetit. “Vlerat e garancive janë të depozituara në thesarin e shtetit dhe janë të ngurtësuara,” tha AKBN. Ministria e Infrastrukturës, ajo e Mjedisit dhe Kryeministria nuk iu përgjigjën kërkesave për koment mbi dështimin prej një dekade të skemës së rehabilitimit mjedisor si dhe përgjegjësitë institucionale. Kompanitë shmangin rehabilitimin mjedisor Të dhënat e sipëfaqeve të rehabilituara në raport me sipërfaqet e shfrytezuara Ligji për “Sektorin minerar në Republikën e Shqipërisë” i detyron kompanitë që zotërojnë leje minerare që të kryejnë rehabilitimin mjedisor në zonat e shfrytëzuara, pas përfundimit të aktivitetit. Ligji detyron gjithashtu Agjencinë Kombëtare të Burimeve Natyrore, AKBN, që të mbikëqyrë dhe të monitorojë aktivitetin, përfshirë edhe rehabilitimin mjedisor nga ana e kompanive. Në legjislacion ka gjithashtu të parashikuar një zgjidhje për rastet kur kompanitë braktisin zonën e lejes minerare, pa e kryer rehabilitimin mjedisor. Në këto raste, rehabilitimi duhet të kryhet nga AKBN dhe shpenzimet përballohen nga fondet e garancisë financiare që kompanitë kanë depozituar në thesarin e shtetit gjatë periudhës së aplikimit për leje minerare. Megjithatë, të dhënat e siguruara përmes kërkesave për të drejtë informimi tregojnë se kompanitë e sektorit minerar nuk e zbatojnë në masë detyrimin për rehabilitimin mjedisor, ndërkohë që edhe paratë e mbledhura si garanci financiare nuk shkojnë në dobi të mjedisit. Sipas AKBN, nga 641 aplikime për leje minerare në dhjetë vitet e fundit, vetëm 13 prej tyre ose dy për qind e totalit kanë dorëzuar raportin përfundimtar të mbylljes së aktivitetit. Por vetëm 5 kompani kanë përmbushur rehabilitimin mjedisor dhe kanë marrë mbrapsht paratë e depozituara si garanci. Shkeljet masive të legjislacionit në sektorin minerar kanë shkaktuar një bilanc dramatik të dëmeve mbi mjedisin. Bazuar në një listë të publikuar nga Ministria e Infrastrukturës, deri në shkurt të vitit 2023 ishin dhënë për shfrytëzim minierash dhe karrierash mbi 24,400 hektarë tokë, nga të cilat janë rehabilituar vetëm 17 hektarë në dhjetë vjet. AKBN e pranon faktin se shumë prej subjekteve private nuk e përmbushin detyrimin e rehabilitimit mjedisor, por thekson se u ka bllokuar atyre në këmbim vlerat e garancisë financiare për mjedisin, për të cilat thotë se “kanë kaluar në favor të shtetit”. “Shumë nga ish-subjektet zotëruese të këtyre lejeve kanë hequr dorë nga rehabilitimi i zonës dhe vlera e akumuluar ka kaluar në favor të shtetit,” deklaroi AKBN. Agjencia deklaroi gjithashtu se kishte revokuar një numër të konsiderueshëm lejesh minerare për shkak të mospagesës së garacisë financiare mjedisore. Sipas një liste të vendosur në dispozicion, nga 237 leje minerare të revokuara në dhjetë vjet, 43% e tyre kanë si shkak mospagesën e garancisë mjedisore. Kontrolli i Lartë i Shtetit fajëson AKBN-në përmes një raporti auditi për faktin që garancia financiare për mjedisin nuk është mbledhur e plotë. Sipas raportit që analizon periudhën 2018-2022 në AKBN, një numër subjektesh nuk shlyenin garancitë financiare vjetore, ndërsa subjekte të tjera kishin vonesa, por mbaheshin me hatër derisa lejet revokoheshin pas dy apo tre vitesh. KLSH vlerëson gjithashtu se mungesa e rehabilitimit po sillte pasoja të rënda në mjedis, ndërsa miniera të nxjerra jashtë përdorimit ishin duke u shembur, duke krijuar hinka në sipërfaqe. “Shpeshherë grupi i monitorimit është ndeshur me dalje të hinkave në sipërfaqe në shumë zona si pasojë e hapësirave të krijuara nga shfrytëzimi në vite në këto ish-miniera,” thuhet në raport. Mes zonave të dëmtuara përmenden miniera Rehovë në bashkinë e Korçës, miniera e Mborje Drenovës në të njëjtën bashki, miniera e Kurbneshit në bashkinë e Mirditës apo miniera e Kripës në Dhrovjan të Bashkisë së Finiqit. Olsi Nika, drejtor ekzekutiv i organizatës mjedisore Eco Albania thotë se kompensimi i parashikuar si rehabilitim mjedisi është i papërfillshëm dhe zakonisht i kufizuar në kohë. “Legjislacioni ka mangësi, duke e lënë rehabilitimin në dorë të subjekteve pa monitorim, ose duke e transferuar rehabilitimin nga mjedisor në social, përgjithësisht duke blerë me investime të vogla heshtjen e banorëve të zonave të prekura,” tha Nika. “Në jo pak raste, ky parim përdoret si një mjet manipulimi për komunitetet e varfëra…,” shtoi ai. Ku gjenden paratë?! Paratë e mbledhura si garanci mjedisore nga AKBN dhe Shërbimi Gjeologjik Shqiptar në 10 vjet Kompanitë private të sektorit minerar nuk janë të vetmet që vjelin frytet në kurriz të dëmeve të shkaktuara në mjedis. Edhe institucionet publike, që kanë përgjegjësinë që të kryejnë rehabilitimin mjedisor pas mbylljes së aktivitetit minerar, nuk kanë shpenzuar asnjë qindarkë për këtë qëllim në dhjetë vitet e fundit. Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore dhe Shërbimi Gjeologjik Shqiptar mblodhën së bashku 761 milionë lekë ose 7.7 milionë euro nga kompanitë minerare si garanci mjedisore financiare gjatë viteve 2014-2023. Por është e paqartë se ky ndodhen aktualisht këto para. AKBN tha se ky fond ndodhej i ngurtësuar në Thesarin e Shtetit, por Ministria e Financave që menaxhon thesarin nuk e konfirmoi këtë fakt. E pyetur për fondin e garancive mjedisore, Ministria e Financave pretendoi se “nuk e zotëronte informacionin e kërkuar” dhe ia përcolli kërkesën Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjetikës. Kjo e fundit nuk ktheu asnjëherë përgjigje. Dy zyrtarë të lartë të Ministrisë së Financave, të cilët kërkuan që të mos citoheshin me emër, thanë se nuk kishin dëgjuar ndonjëherë për një fond të tillë dhe nuk kishin dijeni për të. Fondi i garancisë financiare mjedisore nuk rezulton i pasqyruar as në të dhënat financiare të buxhetit për vitin 2024. AKBN nuk iu përgjigj në mënyrë të drejtpërdrejtë pyetjes nëse e kishte përdorur ndonjëherë garancinë për rehabilitim, por këmbënguli se paratë ndodheshin “të ngurtësuara në thesar”. Agjencia u justifikua gjithashtu se nuk kishte aplikuar ende plane për rehabilitim, për shkak se po shihte mundësinë që shumë prej zonave t’i jepte sërish për shfrytëzim. “Këto zona kanë akoma rezerva minerare të pashfrytëzuara, në të cilat mund të merren përsëri leje nga subjektet e interesuara duke ndjekur të gjitha procedurat ligjore të parashikuara nga legjislacioni minerar,” tha AKBN. Ekspertët e ekonomisë e shohin me shqetësim paqartësinë institucionale për fondin e krijuar nga ky mekanizëm ligjor dhe mospërdorimin e tij në kohë për rehabilitimin e mjedisit. Sipas Zef Preçit, drejtor ekzekutiv i Institutit për Studime Ekonomike, paratë mund të jenë shkrirë në buxhet dhe kjo sipas tij tregon shumë për raportin e qeverisë me mjedisin. “Në këto kushte nuk mund të flitet për dëm në kuptimin financiar të këtij emri, por për dëm në terma ekonomikë nga mosrehabilitimi mund të flitet patjetër”, thotë Preçi. “Shkurt, qeveria ka disponuar dhe vazhdon të disponojë disa miliona Euro më shumë, për t’i shpenzuar kudo tjetër, përveçse në rehabilitimin e ambientit,” shtoi ai. Eduart Gjokutaj, themelues i organizatës së edukimit financiar, “Altax”, thotë se fondi duhet të ekzistojnë në llogaritë bankare të institucioneve dhe se thesari i shtetit do të duhej të ishte i informuar për të. Por, ai thekson se mospërdorimi i këtyre parave për qëllimin që mblidhen në kohën e duhur sjell pasoja të pamatshme. “Për mjedisin ka pasoja të pamatshme drejtpërdrejt, cilësinë e ajrit, prishjen e ekosistemit e të tjera. Po ashtu dëmtohet ajo që quhet ekonomia pyjore, e cila shërben për interesa të ndryshme dhe matet me indikatorë të veçantë nga ekspertët e mjedisit,” shtoi Gjokutaj. Dëmi i pallogaritshëm në mjedis Aktiviteti i guroreve ka lënë pas një masakër mjedisore në zonën e mbrojtur Krastë-Verjon në Krujë Zona Krastë-Verjon në bashkinë e Krujës u shpall “peizazh i mbrojtur” në vitin 2019 nga Këshilli i Ministrave dhe lejet e shfrytëzimit për gurore u revokuan në të njëjtin vit. Sipas raportit të hartuar nga AKBN, dymbëdhjetë subjektet që punonin aty u gjetën në shkelje të kushteve teknike të lejeve dhe të paktën pesë prej tyre kishin shfrytëzuar sipërfaqen në thellësi 3 apo 4 herë më shumë nga sa ishin të lejuara. Në një rast, thellësia e kraterit të krijuar nga shfrytëzimi ishte 48 metra nga 10-12 metra që është e lejuar për lejet në këtë zonë. Në të gjitha rastet, AKBN vë në dukje se nuk ishin ruajtur parametrat teknike dhe sipërfaqja e shfrytëzuar nuk ishte e përshtatshme për rehabilitim. Përveç revokimit të lejeve nga AKBN, subjektet u gjobitën më 4 milionë lekë së bashku për mungesë lejesh mjedisore, mungesën e masave antierozive dhe mbjelljen e bimësisë nga Inspektorati Shtetëror i Mjedisit, Pyjeve, Ujërave dhe Turizmit. Pesë vite më pas, nuk është ndërmarrë asnjë hap për rehabilitimin e zonës, ndërsa makineritë e rënda vazhdojnë të shkaktojnë dëme të reja në mjedis në mënyrë ilegale. Përveç vëzhgimit me sy të lirë në terren, një krahasim historik i imazheve të përftuara nga Google Earth tregon se sipërfaqja e shfrytëzuar, në të majtë të rrugës për në Krujë, u rrit dukshëm nga viti 2020 deri në vitin 2023, periudhë kur lejet ishin revokuar. E pyetur se pse kompanitë vazhdonin punën edhe pas revokimit të lejeve, AKBN lau duart nga përgjegjësia. “AKBN nuk e ka tagrin të bëjë konstatime apo verifikime në zonë, për sa kohë subjektet apo personat që shfrytëzojnë nuk janë subjekt i zbatimit të ligjit minerar,” tha Agjencia në përgjigje. Ndërkohë, Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit, IKMT tha se kishte ndërmarrë masa administrative dhe gjoba ndaj kompanive në vitin 2023, por fajësoi AKBN-në se nuk e kishte informuar mbi situatën ligjore të subjekteve që vepronin në zonë. “Sjellim në vëmendjen tuaj që Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit në asnjë moment nuk ka patur kërkesa apo/dhe informacione nga AKBN-ja mbi situatën ligjore të këtyre subjekteve”, tha IKMT, ndërsa këmbënguli se subjektet ishin spostuar më në Veri dhe kishin dalë jashtë zonës së mbrojtur. Agjencia Kombëtare e Mjedisit e përjashtoi veten nga përgjegjësia, duke thënë se “nuk kishte kompetenca”. Pas shumë vitesh shfrytëzimi pa kriter, rehabilitimi mjedisor në zonën e mbrojtur Krastë- Verjon konsiderohet i vështirë dhe një zyrtar i AKBN-së tha se mund të kërkonte ndërhyrjen e ushtrisë. Vetë AKBN i ka llogaritur kostot e rehabilitimit bazuar mbi sipërfaqet e shfrytëzuara dhe jo mbi thellësinë e kratereve të krijuara në kushtet e shkeljes së lejeve. “Sot thellësia e gropave është shumë e madhe dhe kërkohet ndërhyrje e xhenios për rehabilitim,” tha zyrtari në kushtet e anonimatit. Por Elvana Tivari, eksperte e legjislacionit mjedisor, tha se dëmet duheshin llogaritur jo vetëm për shfrytëzimin sipas lejes minerare, por edhe për dëmin e shkaktuar nga aktiviteti i paligjshëm. Sipas saj, problemet e përllogaritjes së dëmit vinin nga mungesat në legjislacion. “Fondi i krijuar nga garancia mjedisore mblidhet për dëmet e shkaktuar brenda kushteve të lejes, për dëmet jashtë kushteve të lejes i duhet kërkuar përgjegjësia atij që ka shkaktuar,” tha Tivari, duke vënë në dukje se përgjegjësitë në këtë rast nuk ishin vetëm administrative, por edhe penale. Eksperti Gjokutaj nga “Altax” e vë në dyshim faktin nëse garancitë mjedisore të mbledhura nga AKBN janë të mjaftueshme për rehabilitimin e dëmeve të shkaktuara nga aktiviteti i sektorit minerar. “Asnjëherë nuk mund të përkojë ajo që ke vënë në garanci dhe ke parashikuar në fillim me atë që ka ndodhur në praktikë, për arsye të ndryshme, që nga ndryshimi i peizazhit, gabime në zbatim të punimeve apo dhe faktorë të tjerë që lidhen me rritjen e kostove të rehabilitimit,” tha Gjokutaj. “Karrierat shfrytëzohen egërsisht, ndosin mjedisin, dëmtojnë cilësinë e jetës së banorëve dhe rrisin kostot ekonomike për zonën,” përfundoi ai. /BIRN
Cilësia e ajritNdotja industriale në Maminas: Denoncimi i banorëve për ndotjen e vazhdueshme.
Banorët e Maminasit kanë ngritur alarmin për një situatë të rëndë mjedisore, e cila sipas tyre përsëritet çdo natë. Ata denoncojnë se në orët e vona, kur zona është e qetë dhe njerëzit janë në gjumë, mbi rrugën dytësore të Maminasit shpërndahet një re e dendur tymi, që dyshohet se vjen nga fabrika e tullave pranë zonës. Sipas banorëve, tymi i prodhuar gjatë natës është aq i rëndë dhe i dëmshëm, sa e bën të pamundur hapjen e dritareve apo frymëmarrjen normale. “Njerëzit flenë dhe helmimi vazhdon. Nuk mund të hapim dritaret, nuk mund të marrim frymë normalisht. Çdo natë, e njëjta histori,” – shprehen një banoret. Prej kohësh, komuniteti i zonës thotë se përballet me këtë ndotje të heshtur, ndërsa deri më tani nuk është marrë asnjë masë konkrete për ta ndalur. Ata kërkojnë monitorim të situatës, matje të nivelit të ndotjes dhe transparencë mbi përbërjen e tymit që shpërndahet në ajër. Banorët paralajmërojnë se fëmijët dhe të moshuarit janë më të rrezikuarit nga kjo ndotje, e cila, sipas tyre, po kthehet në një kërcënim serioz për shëndetin publik. “Nuk mund të jetojmë më nën helmim,” – shprehen ata, duke apeluar për veprime të menjëhershme. Ngjarja hedh sërish dritë mbi problemin e vjetër të ndotjes industriale në zonat periferike, ku aktivitetet e fabrikave shpesh zhvillohen pa kontroll të plotë nga autoritetet. Banorët kërkojnë që situata të trajtohet sa më shpejt, përpara se dëmet në shëndet dhe në mjedis të bëhen edhe më të rënda. /BoldNews
Cilësia e ujëraveKune Vaini – Nga zhdukja e ujit, nga laguna “Te shfrytëzimi për truall”.
Fiks Fare ka denoncuar disa herë tentativat e firmave dhe individëve private për të kthyer kanalet ujore në Lagunën e Kune Vainit në Lezhë në troje për ndërtim. Megjithëse është zonë e mbrojtur, individë private janë pajisur në mënyrë të dyshimtë me certifikata pronësie me ligjin 7501 në atë zonë. Certifikatat parashikojnë që edhe sipërfaqja ujore, kanali kryesor që shërben për hyrje dalën e ujit të detit në Lagunë, të kenë dokumente pronësie. Prokuroria e Lezhës ka filluar një hetim kohë më parë, ku janë gjetur shkelje, teksa sipërfaqet e pronës janë sekuestruar. Çështja është ende në gjykatë. Ndërkohë, në terren situata vijon të jetë e njëjtë, ku herë pas here, ka pasur tentativa nga firma private dhe nga individë që të mbushin këto kanale. Në dy raste, Fiksi ka evidentuar tentativa për mbushjen e kanalit. Në maj të vitit 2022, kamera e emisionit investigativ filmoi dhjetëra kamionë me inerte që mbushnin kanalet e Lagunës së Kune Vainit. Një person iu afrua grupit të Fiksit duke i kërcënuar se do t’u thyejë kamerën dhe të largohen. Ai tha se kanali ka certifikatë pronësie. Në atë kohë, disa zyrtare të zonave të mbrojtura dhe të IMT-së së Bashkisë Lezhë u arrestuan për këto ndërhyrje. Ndërkohë, pavarësisht hetimeve të prokurorisë dhe arrestimeve, personat nuk u ndalën. Fiksi faktoi në prill të vitit 2023 se grumbuj të mëdha inertesh, beton, gurë, tulla etj, ishin hedhur brenda në kanal, duke zënë kështu më shumë se gjysmën e hapësirës së tij, për të bërë të mundur kalimin nga njëra anë e lagunës në tjetrën. Banorët e zonës thanë se është i njëjti grup që vepron në atë zonë dhe s’është ndalur asnjëherë. Fiksi shkoi edhe në muajin shtator 2023, ku megjithëse kanali ishte hapur, institucionet shtetërore neglizhuan në mirëmbajtje, duke e kthyer ujin e Lagunës në të ndotur. Ndërkohë, ditët e fundit në redaksinë e emisionit investigativ mbërritën të tjera informacione se disa persona po tentonin që të hapnin kanalin e Lagunës në një vend tjetër, jo në atë natyral, pasi kanali natyror ishte i bllokuar. Duke u hapur në vend tjetër, kanali komunikues me detin u jep mundësinë atyre që kanë certifikata pronësie të zonës ujore, t’a mbushin e t’a kthejnë në truall. Pra, nga pronarë të ujit, bëhen pronarë trualli! Këto ndërhyrje, bllokimi i herë pas hershëm i kanalit natyror të lagunës, ka sjellë çarjen e argjinaturës në Tale dhe përmbytjen e fundit në zonë! Fiksi faktoi se në zonë kishte shkuar një mjet i Bordit të Kullimit. Bordi i Kullimit vonoi me disa ditë hapjen e kanalit, pasi kishte ndërhyrje për mos t’a hapur në atë rrjedhë, pasi zona “ishte private”. Kjo vonesë dyshohet se shkaktoi edhe përmbytjen e zonës së Tales në Lezhë. Ditën që Fiksi shkoi në atë vend, ishte një mjet ekskavator i Bordit të Kullimit, i cili po hapte kanalin në rrjedhën natyrale. Gazetarët biseduan me inspektorin e Zonave të Mbrojtura, Zef Gjeçi, i cili tha se situata është problematike pas çarjes së një argjinature. Ai tha se mjeti është kërkuar nga Zonat e Mbrojtura dhe tani po hapet kanali ekzistues, natyral. Fiksi e pyeti se çfarë punimesh janë bërë në atë zonë. “Një apo dy ditë më parë kanë ardhur disa persona, privatë, me mjete dhe kanë bërë punime. Ne kemi parë vetëm punimet dhe s’kemi identifikuar ndonjë person. Ata po tentonin që të hapnin kanalin e ri, jo atë natyral” thotë Gjeçi. Sipas tij, Zonat e Mbrojtura kanë reaguar dhe po e hapin kanalin te i njëjti vend! Gazetarët telefonojnë Nikolin Prendin, drejtor i Bordit të Kullimit në Lezhë. Fiksi e pyet nëse mjeti i Bordit të Kullimit ka tentuar që t’a hapë kanalin jo te rrjedha natyrale, por metra më larg. Ai tha fillimisht se zona menaxhohet nga Zonat e Mbrojtura dhe s’kishte dijeni. Fiksi i bën me dije se në atë vend ka shkuar një ekskavator i Bordit, teksa thotë se është bërë me kërkesë të zonave të Mbrojtura. Fiksi e pyet nëse Bordi i Kullimit donte të hapte kanalin në një vend tjetër, pas informacioneve se Bordi i Kullimit do t’a hapte jo në rrjedhën natyrale. Ai thotë se “jo, pasi Laguna administrohet nga një firmë private”. /Fiks Fare/Top Chanel
Menaxhimi i mbetjeveShkelje e statusit të mbrojtur të Lagunës së Nartës përmes gjuetisë së paligjshme
Prej më shumë se një muaji, në Lagunën e Nartës po zhvillohet gjueti e paligjshme nga gjuetarë të ndryshëm, të cilët veprojnë fshehurazi, kryesisht gjatë orëve të natës. Ata përdorin imitatorë zëri dhe kasa të maskuara, duke qëndruar të fshehur dhe duke gjuajtur në këtë lagunë, çka po shkakton dëme të rënda ndaj faunës së egër. Si pasojë e kësaj veprimtarie të paligjshme, po rrezikohen seriozisht rosat e egra, si dhe shpendë të mbrojtur si flamingot dhe pelikanët, të cilët ushqehen dhe qëndrojnë në këtë zonë. Laguna e Nartës është një zonë e mbrojtur ligjërisht, ku gjuetia është e ndaluar në çdo stinë të vitit, veçanërisht në këtë periudhë, kur flamingot dhe pelikanët janë të pranishëm në çdo cep të lagunës. Siç duket edhe në pamjet filmike, gjuajtjet me armë zjarri (gjahu) ndodhin në zona të ndryshme të lagunës, duke vënë në rrezik të drejtpërdrejtë jetën e flamingove dhe pelikanëve, si dhe duke dëmtuar rëndë ekosistemin e kësaj zone të mbrojtur. / Top Channel
Cilësia e ujëraveKrim mjedisor në Fushë Arrëz/ Kompania shkarkon mbetjet industriale në lumin Fan
Një tjetër krim mjedisor alarmant ka ndodhur në lumin Fan, duke sjellë pasoja të rënda për mjedisin dhe jetesën e komunitetit përreth. Sipas informacioneve të fundit, fabrika e përpunimit të bakrit ‘Ber Alb’ po shkarkon mbetjet e saj industriale direkt në lumin Fan, pa asnjë formë filtri ose kontrolli. Ky veprim i papërgjegjshëm ka një ndikim të drejtpërdrejtë dhe të padiskutueshëm në cilësinë e ujit dhe ekosistemin e zonës. Pika e shkarkimit të mbetjeve ndodhet në digën e fabrikës, ku mbetjet sterile të bakrit, të cilat janë jashtëzakonisht të dëmshme për mjedisin, lëshohen pa asnjë ndërhyrje teknike që të mund të parandalojë përhapjen e ndotjes. Uji i ndotur që del nga fabrika përzihet me lumin e pastër, duke e transformuar krejtësisht rrjedhën natyrore dhe duke e ndotur atë me metale të rënda. Ky proces shkakton një ndotje të vazhdueshme që prek zonat përreth dhe shtrihet deri në disa fshatra të Njësisë Administrative Gjegjan. Banorët e zonës tregojnë se ndotja ka shkaktuar dëme të konsiderueshme në parcelat bujqësore që mbështeten nga uji i lumit për vaditje. Të paktën disa hektarë tokë janë prekur, duke e bërë të pamundur për fermerët të vazhdojnë me punimet bujqësore. Ky fakt ka ngritur shqetësime të mëdha për sigurinë ushqimore dhe mirëqenien e komunitetit që mbështetet në bujqësi si burim kryesor jetese. Një tjetër shqetësim i madh është ndikimi i ndotjes në shëndetin e banorëve të zonës, të cilët mund të kenë qenë të ekspozuar ndaj ujit të ndotur për një periudhë të gjatë kohore. Metalet e rënda që përmbahen në mbetjet industriale, siç janë bakri dhe elementët e tjerë të rrezikshëm, mund të shkaktojnë dëme të pariparueshme në trupin e njeriut, duke rritur rrezikun e sëmundjeve të ndryshme. Një banor i fshatit Gjegjan bëri thirrje publike për autoritetet kompetente që të ndërhyjnë urgjentisht dhe të ndërmarrin veprime konkrete për të ndaluar këtë ndotje të vazhdueshme. Ai kërkoi që fabrika të pezullohet deri në hetimin e plotë të situatës dhe që të zbatohet një procedurë e rreptë për trajtimin e mbetjeve industriale, për të parandaluar dëmtimin e mëtejshëm të mjedisit dhe jetës së njerëzve. Për momentin, uji dhe shtrati i lumit kanë marrë një ngjyrë të errët, tipike për ndotjen nga metale të rënda, dhe kjo tregon qartë se ndotja ka arritur nivele alarmante. Ky incident vjen në një kohë kur shqetësimet për mbrojtjen e mjedisit janë më të mëdha se kurrë, dhe është e domosdoshme që autoritetet të ndërmarrin masa të menjëhershme për të parandaluar përhapjen e dëmeve dhe për të mbrojtur jetën e njerëzve dhe natyrën.
